یکی از موضوعات و مشکلاتی که معمولا دانشجویان در هنگام انجام پایان نامه و تحقیق دارند، این است که موضوع تحقیق خودشان را کم اهمیت جلوه می دهند و بیشتر به دنبال راه حل هستند. این در حالی است که بدون داشتن پیشینه ذهنی در مورد موضوع تحقیق و ضرورت انجام آن، عملا امکان انجام تحقیق وجود نداشته و اگر هم تحقیق انجام شود، به نتیجه خوبی نخواهد رسید. ضرورت تحقیق موضوعی است که حتما باید در بخش پروپوزال و پایان نامه به صورت کاملا صریح توضیح داده شود تا نه تنها خود دانشجو به عنوان محقق، بلکه اساتید راهنما و مشاوران نیز بتوانند دلیل اهمیت انجام تحقیق را درک کنند. برای اینکه شما با اهمیت ضرورت انجام تحقیق آشنا شوید، این مقاله را بخوانید تا دقیق تر در مورد آن با شما صحبت کنیم.
ضرورت و اهمیت تحقیق چیست؟
ضرورت و اهمیت تحقیق یکی از بخش های مهم در پروپوزال و پایان نامه دانشجویان تحصیلات تکمیلی است. با این حال هر تحقیق و پژوهشی که در حوزه های مختلف انجام می شود، باید اهمیت و ضرورت انجام آن به طور دقیق درک شود. در غیر این صورت عملا انجام تحقیق وقت هدردادن است. در این بخش لازم است که موضوع تحقیق به طور کامل شرح داده شود. ایسنکه چرا باید این تحقیق انجام شود، «ضرورت» آن است و اینکه انجام این تحقیق چه کمکی به جامعه و رفع مشکل مورد نظر می کند، اهمیت تحقیق می باشد. این بخش از پایان نامه، پژوهش، پروپوزال و …، تاثیر بسیار زیادی روی بیان هدف دارد. بنابراین، دانشجویان نباید این بخش را کم اهمیت بشمارند و سریع از آن بگذرند.
تعریف اهمیت تحقیق
اگرچه ضرورت و اهمیت تحقیق با یکدیگر بیان می شوند، اما از نظر معنا و مفهوم کاملا با هم متفاوت هستند. دانشجویان و محققان باید در اولین قدم درک کنند که اهمیت تحقیق چیست و سپس ضرورت پژوهش را مورد بررسی قرار دهند. اهمیت تحقیق در واقع نشان دهنده ابعاد و مولفه هایی است که تحقیق را به عنوان یک پژوهش علمی مهم و موثر تشخیص می دهد. اهمیت تحقیق را می توان از دو جنبه مورد بررسی قرار داد.
اهمیت پژوهش از جنبه نظری
در نوشتن اهمیت پژوهش باید به جنبه نظری آن توجه داشت. در واقع اولین گام برای اینکه بتوان اهمیت تحقیق را درک کرد این است که محقق دانش و نظریات موجود و دلایل مختلف برای درک اهمیت مسئله در تحقیق را بررسی کند. در واقع می بایست با توجه به نظریه های موجود، ارزش تحقیق را مشخص کرد. به گونه ای که در مقایسه با نظریه های موجود، آیا تحقیق دانش جدیدی را اضافه می کند و ارزشمند است یا خیر؟
بنابراین، اهمیت پژوهش از جنبه نظری می تواند نشان دهد که تحقیق فعلی دارای چه جایگاهی است و چگونه می تواند به توسعه دانش و برطرف کردن نواقص در زمینه های مختلف کمک کند. اکثر پژوهش های قبلی دارای ضعف هایی هستند که ممکن است نقشی در برطرف کردن مشکلات جامعه نداشته باشند. اما به لطف تحقیق جدید، می توان نقاط ضعف تحقیقات قبلی را به بهترین شکل برطرف نمود. اگر تحقیق به ارزیابی یک تئوری یا مدلی بپردازد که مشکلات فعلی و قبلی را برطرف کند، پس یک تحقیق ارزشمند از جنبه نظری است.
اهمیت پژوهش از جنبه عملی
یک پژوهش زمانی می تواند ارزشمند باشد که بتواند گره ای را از مشکلات جامعه برطرف کند. یکی از نقاط ضعف اکثر پژوهش های انجام شده این است که نمی توانند برای رفع مشکلات جامعه موثر باشند و یا حتی اگر از جنبه نظری مفیدند، اما امکان اجرای آن ها به صورت عملی وجود ندارد. تحقیقات از ابعاد متعددی اهمیت دارند که یکی از آن ها این است که تحقیق بتواند مشکلات مختلف جامعه را برطرف کند. حال این مشکل می تواند مربوط به یک شاخه کسب و کار در جامعه، مردم، نهادها و سازمان ها و … باشد. عملی بودن نتایج تحقیقاتی که قرار است انجام شوند، می تواند به ارزشمندی آن ها بیفزاید.
تعریف ضرورت انجام پژوهش
حال که اهمیت تحقیق را درک کردید، نوبت به تعریف ضرورت انجام پژوهش می رسد. ضرورت در تحقیق برخلاف اهمیت که به زمان و مکان وابسته نبود، به این دو پارامتر بستگی دارد. در واقع، ممکن است برخی از پژوهش ها حائز اهمیت باشند، اما شاید ضروری به نظر نرسند. بنابراین، در فرآیند تحقیق موضوعات بی شماری وجود دارند که اهمیت آن ها بسیار زیاد است، اما ضرورتی برای انجام آن ها وجود ندارد. زمانی تحقیق ضرورت پیدا می کند که در شرایط زمانی و مکانی فعالی بتواند مشکلی را برطرف کند. بنابراین، ضرورت انجام دادن تحقیق بعد دیگری است که حتما باید توسط پژوهشگر مورد بررسی قرار گیرد.
چرا باید به بخش ضرورت و اهمیت تحقیق دقت کنیم؟
بسیار دیده شده که دانشجویان بدون درک اینکه تحقیق آن ها چه اهمیت و ضرورتی دارد شروع به پژوهش و تحقیق می کنند. این موضوع در نهایت می تواند باعث سردرگمی دانشجو و عدم رسیدن به نتایج رضایت بخش شود. اهمیت پژوهش این درک را در ذهن دانشجو به وجود می آورد که باید برای رسیدن به چه هدفی تلاش کند و ضرورت آن نیز انگیزه بیشتری را در دانشجو به وجود خواهد آورد.
کلیه دانشجویان حتی برای پژوهش های ساده تر از پایان نامه و پروپوزال، باید به این بخش اهمیت بیشتری داشته باشند. در غیر این صورت ممکن است تحقیقی را انجام دهند که نه اهمیتی برای انجام آن وجود داشته و نه ضرورتی. متاسفانه در برخی از دانشگاه ها، اساتید تاکید زیادی برای نگارش و تبیین دقیق این بخش ندارند که این موضوع می تواند تاثیر بسیار بدی روی عملکرد و نتیجه نهایی پروژه داشته باشد.
تفاوت بخش ضرورت انجام تحقیق با بیان مساله
یکی دیگر از بخش های مهمی که در نگارش پایان نامه و پیشنهادیه باید به آن پرداخته شود، بخش بیان مساله است. این بخش نشان دهنده مسئله مورد نظر شما برای انجام است و در واقع روش انجام پژوهش و سوالاتی که ذهن محقق را به خود مشغول کرده است را پوشش می دهد. برخلاف ضرورت و اهمیت تحقیق که تاکیدی روی نحوه انجام تحقیق ندارند، در بخش بیان مساله باید نحوه انجام تحقیق توضیح داده شود. از این رو کلیه افراد پس از مطالعه بخش ضرورت و اهمیت تحقیق متوجه می شوند که چرا تحقیق باید انجام شود، اما در بخش بیان مساله نحوه انجام تحقیق را تا حدی متوجه می شوند.
سخن پایانی
در این مقاله در مورد ضرورت و اهمیت تحقیق با شما صحبت کردیم. این بخش از پایان نامه، پیشنهادیه و هر پژوهش و تحقیق دیگری نیازمند توجه و دقت زیادی برای نگارش است و باید حتما با توجه به درک موضوع و دلیل انجام آن این بخش را به طور کامل تبیین کنید. در نهایت با تبیین اهمیت و ضرورت برای انجام تحقیق، می توانید راحت تر حمایت های مالی و معنوی دریافت کنید.
