پیشینه تحقیق حکم پیش نیاز برای هر پژوهش جدید را دارد! تا پیش نیاز را پشت سر نگذارید، نمیتوانید وارد گود شوید. تصور اینکه پیشینه تحقیق تنها با یک سرچ ساده در گوگل انجام پذیر است را فراموش کنید. این کار هم ساختار مخصوص به خود را دارد و هم قطعاً باید طبق اولویت مشخصی دنبال شود. برای انجام پیشینه تحقیق اول باید معنای دقیق آن را بدانید، روش های ورود به آن را بشناسید، منبع یابی قوی را یاد بگیرید و سپس نگارش را شروع کنید.
پیشینه تحقیق چیست ؟
اگر بخواهیم به زبانی ساده پیشینه تحقیق را تعریف کنیم: به مجموعه تحقیقاتی که اشخاص دیگر (و یا حتی خودتان) در مورد موضوع مشخص در گذشته انجام داده اند، پیشینه تحقیق گفته می شود. در واقع پیشینه تحقیق نوعی سابقه پژوهش محسوب می شود و باید شامل تمام (اکثر) منابعی باشد که با موضوع مورد بررسی و اهداف آن مرتبط است. وظیفه محقق این است که پیش از انجام تحقیق در مورد یک موضوع جدید، سوابق جستجو و اطلاعات حاکی از آن را بررسی کرده باشد و نقطه عطف پیشینه تحقیق دقیقاً همینجاست.
چگونه باید پیشینه تحقیق را نوشت؟
اگر این 4 گام را رعایت کنید به جرات به شما خواهیم گفت، پیشینه تحقیق شما بدون نقص خواهد بود.
- گام اول: جستجو و پیدا کردن مقالات و منابع
شما فقط باید به دنبال مقالات و منابعی باشید که با موضوع یا مساله اصلی و فرضیه های تحقیق در ارتباط است. هرچه گلچین قوی تری در این بخش داشته باشید قطعاً شناخت وضعیت موجود در زمینه تحقیقاتی شما بهتر و به اصطلاح خشت اول را درست تر خواهید گذاشت. پیدا کردن مقالات و منابع نیاز به کلید واژه های مرتبط با موضوع دارد که در بخش های بعدی تقلب کوچکی برای رسیدن به این کیووردها به شما رساندیم. به هر حال شما باید بتوانید در زمان کم در بین سیلی از کلمات کلیدی، بهترین ها را انتخاب کنید. Project Muse (برای علوم انسانی و اجتماعی)، Medline (علوم زندگی و زیست پزشکی)، EconLit (اقتصاد)،Inspect (فیزیک، مهندسی و علوم کامپیوتر) سایت و نرم افزارهای استاندارد و معتبری برای کیوورد سرچ قوی خواهند بود.
- گام دوم: ارتباطات را پیدا کنید
گام دوم هنوز مربوط به پیش زمینه است. در این مرحله فرض بر این است که منابع لازم پیدا و تایید شده اند و حالا نوبت به برنامه ریزی و یا سازماندهی ساختار پیشینه تحقیق است. در این گام 5 کار مهم خواهید داشت. الگوها را بشناسید، به این معنی که بررسی کنید کاربرد روش های قبل در طی زمان بیشتر شده یا کمتر. زمینه سازی کنید، یعنی نظریه ها و سوالات پرتکرار موضوع را پیدا نمایید. با تضادها رفیق باشید، بهرحال شما باید خودتان را برای موضوعاتی که شامل اختلاف نظر هستند، آماده کنید. تئوری ها و انتشارات محوری موثر که روش تحقیق را عوض کرده اند، یک برگ برنده برای تحقیق شما خواهند بود. مباحث جامانده را کشف کنید به این معنی که چه مسئله ای در تحقیقات گذشته بدون توجه رها شده است.
- گام سوم: استارت برنامه ریزی
روش های سازماندهی آنقدر زیاد است که باید بین آنها بهترین را انتخاب کنید. در این گام باید از استراتژی های انتخابی خود اطمینان حاصل نمایید. این موضوع بستگی به طول پیشینه تحقیق دارد. استراتژی شما ممکن است شامل موارد سلسله تاریخی، موضوعی، روش شناسی و یا تئوریک باشد. این گام نیمه نهایی است و واقعاً باید با دقت صورت بگیرد.
- گام چهارم: نگارش را شروع کنید.
برسیم به قسمت فینال داستان! سه بخش اصلی یعنی معرفی، متن اصلی و نتیجه گیری حتماً باید در پیشینه تحقیق شما وجود داشته باشد. در بخش معرفی در واضح ترین حالت ممکن، هدف پیشینه تحقیق برای خواننده مشخص می شود. زبان معرفی را ساده و قابل درک انتخاب کنید. متن اصلی بسته به طول پیشینه تحقیق شامل زیر بخش های مختلف مثل خلاصه نویسی و ترکیب تحقیقات، آنالیز و تفسیر، ارزیابی منتقدانه و ساختار دقیق متن است. نتیجه گیری یعنی نتایج کلیدی را بگویید و جا برای داستان پردازی و فرمول نویسی و … نیست. در این قسمت فقط و فقط نتایج اصلی و واقعی از مطالعه و بررسی تحقیقات پیشین به زبانی صریح نوشته شده و اهمیت آن مشخص می شود.
یک پاورپوینت مناسب برای دفاع از پروپوزال خودتان آماده کنید. دقت کنید که پاورپوینت های پروپوزال و پایان نامه و یا تزی دکتری باید ساده و متناسب با دانشگاه باشند. از آوردن متن به مقدار زیاد به گونه ای که این احساس در حضار ایجاد شود که در حال خواندن متن از روی پاورپوینت هستید، جدا خودداری کنید. یک پاورپوینت مناسب برای پیشنهادیه، می تواند تاثیر بسیار زیادی روی ذهنیت افراد حضار و نتیجه دفاعیه شما داشته باشد.
بهترین منابع انتخابی
اگر اهمیت منابع انتخابی برای پیدا کردن پیشینه تحقیق به اندازه خود پیشینه نباشد کمتر هم نیست!
بانک های اطلاعاتی معتبر اولین و بیشترین کمک را به شما خواهند کرد. اطلاعات موجود در بانک های اطلاعاتی مختلف گاه با یک سرچ ساده به دست می آید و گاه نیاز به روزها جستجو است. مقالات، تالیف ها و ترجمه های مربوط به موضوع مورد هدف برای کسانی که راه و رسم خوانش مقالات را بلد هستند، روش خوبی خواهد بود.
سومین منبع خوب برای پیدا کردن پیشینه تحقیق، پایان نامه های مربوط به موضوع و نظریه های موجود است. اگر موضوع مورد هدف بسیار گسترده باشد سالنامه های مراکز تحقیقاتی مثل یونسکو، تجربه صاحب نظران و در نهایت سایت های اینترنتی و استفاده از موتورهای جستجوگر هم پیشنهادات خوبی هستند اما فصل مشترک همه این موارد، اعتبار بالا و صحت مطالب است.
روش های پیدا کردن پیشینه تحقیق
پیدا کردن روش درست برای پیشینه تحقیق درست مانند جا افتادن قرمه سبزی است! باید زمان گذاشته شود و همینطور کارها دسته بندی و اولویت بندی شوند.
قدم اول پیدا کردن کیووردهای اصلی موضوع (کلید واژه) است. این کار هم به صورت دستی و هم به کمک نرم افزار هایی مثل Google Keyword،Planner،SEMrush ،Ahrefs، AnswerThePublic،Ubersuggest ،Long Tail Pro، Serpstat انجام می شود. کلید واژه های پیدا شده می بایست به بانک اطلاعاتی داده شود و خروجی آن، مطالعاتی خواهند بود که پیش از آن در خصوص موضوع مورد هدف به دست آمده است.
پس از پیدا شدن مطالعات قبلی نیاز به دسته بندی و فهرست نویسی است. این کار به عنوان اصطلاح ” یادداشت برداری یا فیش نویسی” شناخته می شود. هر یک از فیش ها شامل مشخصاتی هستند و باید مطابق با اصول فهرست نویسی درج شوند. هرچه این کار دقیقتر صورت بگیرد سردرگمی کمتر خواهد بود. در نهایت برای استناد به منابع، جمله مورد نظر به کمک نقل قول در داخل گیومه و به صورت مستقیم ذکر می شود.
یک اصل کلی در پیشینه تحقیق این است که اعتبار داخلی و خارجی اطلاعات مشخص شوند.
